Technologia deepfake wykorzystuje sztuczną inteligencję do generowania realistycznych, lecz fałszywych obrazów, nagrań audio i materiałów wideo, które mają imitować rzeczywiste osoby, miejsca lub zdarzenia. Coraz częściej staje się ona narzędziem wykorzystywanym przez cyberprzestępców, a dynamiczny rozwój AI tylko pogłębia ten problem – ponieważ z każdym rokiem coraz trudniej odróżnić treści wygenerowane przez algorytmy od autentycznych nagrań czy prawdziwego głosu danej osoby.
Zmanipulowane materiały wideo i audio, przedstawiające polityków, lekarzy, przedsiębiorców czy osoby publiczne w sytuacjach, w których głoszą kontrowersyjne opinie, promują nieprawdziwe produkty medyczne lub usługi finansowe, są obecnie masowo rozpowszechniane za pośrednictwem mediów społecznościowych. Technologia deepfake coraz częściej służy również do tworzenia kompromitujących treści, które mogą prowadzić do poważnych szkód wizerunkowych, finansowych, a także psychicznych.
Choć polski Kodeks karny nie zawiera jeszcze przepisów wprost odnoszących się do deepfake’ów, to takie czyny są ścigane na podstawie istniejących regulacji. Przede wszystkim może tu wchodzić w grę oszustwo z art. 286 § 1 Kodeksu karnego, polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd, które podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Przykładem może być sytuacją, w której cyberprzestępcy tworzą reklamę deepfake z udziałem znanego aktora, któreg kojarzymy z wiarygodnością rzekomo zachwalającego dany produkt, usługę czy inwestycję. W rzeczywistości aktor nigdy nie wyraził zgodny na wykorzystanie jego wizerunku, a cała reklama została stworzona przy użyciu sztucznej inteligencji.
Cyberprzestępcy używają technologii deepfake, również aby szantażować swoje ofiary poprzez, wygenerowanie kompromitujących a często również niecenzuralnych treść z wizerunkiem ofiary. Przestępcy w dużej mierze żądają zapłaty, grożąc udostepnieniem fałszywej treści w Internecie. Tego rodzaju działania kwalifikowane są najczęściej jako przestępstwo z art. 191 § 1 Kodeksu karnego – „ Kto, stosując przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną, zmusza ją lub inną osobę do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.
W przypadku podejrzenia popełnienia któregokolwiek z opisanych przestępstw, zasadne jest złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w najbliższej jednostce Policji lub prokuratury. Zawiadomienie może zostać złożone osobiście lub przesłane listownie – najlepiej listem poleconym, co umożliwia śledzenie przesyłki.
Od sierpnia 2024 r. w aplikacji mObywatel dostępna jest funkcja „Bezpiecznie w sieci”, która pozwala na szybkie i wygodne zgłoszenie oszustwa internetowego. Aby z niej skorzystać, trzeba mieć zainstalowaną w telefonie najnowszą wersję aplikacji i potwierdzić swoją tożsamość, czyli dodać określony dokument, np. mDowód. W celu zgłoszenia incydentu należy wybrać na ekranie startowym funkcję „Bezpiecznie w sieci”, dalej kategorię przestępstwa, a następnie postępować według wskazówek wyświetlanych na ekranie.
